Fair Value Gap (FVG) po polsku — czym jest luka wartości i jak ją czytać

Fair value gap (FVG) to luka cenowa zbudowana z trzech kolejnych świec. Środkowa świeca porusza się tak szybko, że knoty pierwszej i trzeciej świecy się nie stykają. Między nimi zostaje obszar, przez który cena przeszła tylko w jedną stronę. Rynek często wraca do takiego obszaru, zanim ruszy dalej. Czytanie luki polega na trzech rzeczach: poprawnym oznaczeniu, ocenie jej siły i umieszczeniu jej w kontekście wyższego interwału.

Skąd nazwa „luka wartości”

Fair value znaczy po angielsku „uczciwa wartość”. Podręcznik tłumaczy to tak: rynek dąży do tego, by na każdym poziomie ceny doszło i do kupna, i do sprzedaży.

Czasem jedna strona rynku przejmuje kontrolę. Pojawia się gwałtowny, jednostronny ruch, który w tej metodzie nazywa się displacement (ruch z przekonaniem). Część poziomów ceny obsługuje wtedy tylko jedna strona. Powstaje imbalans, czyli obszar nierównej wyceny.

Właśnie dlatego luka działa jak magnes. Cena często wraca w jej obszar, by wyrównać wcześniejszy jednostronny ruch. Dopiero potem kontynuuje kierunek.

Podręcznik nazywa FVG fundamentem, na którym stoją kolejne pojęcia: order blocki, luki odwrócone i sporą część modeli wejścia.

Byczy i niedźwiedzi FVG

Luka ma dwie odmiany.

• Byczy FVG powstaje w ruchu w górę. Leży między szczytem knota pierwszej świecy a dołkiem knota trzeciej. Gdy cena wraca do niego z góry, może działać jak wsparcie.
• Niedźwiedzi FVG powstaje w ruchu w dół. Leży między dołkiem knota pierwszej świecy a szczytem knota trzeciej. Powrót ceny od dołu może trafić na opór.

W skrótach tej metody byczą lukę nazywa się BISI, a niedźwiedzią SIBI. Podręcznik rozwija oba skróty w osobnym rozdziale.

Jak oznaczyć lukę krok po kroku

Oznaczanie jest mechaniczne. Po kilku dniach ćwiczeń zajmuje kilka sekund.

• Znajdź dużą świecę. Wyraźnie większy korpus niż otoczenie, małe knoty. To świeca numer 2.
• Spójrz na sąsiadów. Świeca 1 stoi przed ruchem, świeca 3 po nim.
• Sprawdź knoty. W byczej luce górny knot świecy 1 i dolny knot świecy 3 nie mogą na siebie zachodzić. Jeśli zachodzą, luki nie ma.
• Narysuj prostokąt. W ruchu w górę od szczytu świecy 1 do dołka świecy 3. W ruchu w dół odwrotnie.
• Przeciągnij go w prawo. Luka pozostaje aktywna, dopóki cena jej nie wypełni.

Najczęstszy błąd na tym etapie to mierzenie luki po korpusach. Lukę mierzy się po knotach. Strefa między korpusami wychodzi szersza niż faktyczny imbalans i psuje zarówno wejście, jak i stop.

Nie każda luka jest tyle samo warta

Po tygodniu oznaczania luk widać niewygodną rzecz. Część z nich zatrzymuje cenę bardzo dokładnie, a część zostaje przebita, jakby jej nie było. Rozdział 22 pokazuje, że siłę luki widać na wykresie, zanim cena do niej wróci.

Ocena sprowadza się do dwóch pytań. Czy świeca 2 wyszła poza zakres świecy, która ją poprzedzała? Czy świeca 3 pociągnęła ruch dalej?

Poziom	Jak wygląda	Co z nim zrobić
1 · słaby	Cała formacja mieści się w zakresie wcześniejszej dużej świecy	Nie traktować jako podstawy wejścia
2 · mocny, niepotwierdzony	Świeca 2 wybija zakres, świeca 3 się zatrzymuje (często świeca wewnętrzna)	Tylko z dodatkowym argumentem
3 · wyjątkowy	Świeca 2 wybija zakres, świeca 3 idzie dalej	Główny kandydat, ale nadal z potwierdzeniem

Słabe luki powstają masowo w konsolidacji. Podręcznik nazywa konsolidację wprost fabryką fałszywych luk.

Najmocniejszy układ opisany w książce łączy trzy elementy. Najpierw rynek zbiera płynność, czyli zlecenia czekające za oczywistym dołkiem lub szczytem. Potem zawraca z impetem i zostawia wyjątkową lukę. Przy powrocie do niej niższy interwał daje potwierdzenie. Takich układów nie ma kilkanaście dziennie.

Jak czytać FVG w planie transakcji

Podręcznik powtarza jedno zdanie na różne sposoby: luka to strefa, a nie sygnał. Sygnał powstaje dopiero z kontekstu. Rozdział 21 rozpisuje to na sześć kroków. W skrócie wygląda to tak.

Kierunek z wyższego interwału. Najpierw D1 i H4. Przy strukturze wzrostowej interesują cię tylko bycze luki, przy spadkowej tylko niedźwiedzie. Luka grana pod prąd wyższego interwału to według książki najczęstszy powód strat na tym pojęciu.

Premium i discount. Zakres ostatniego ważnego ruchu dzielisz na pół. W trendzie wzrostowym liczą się luki w dolnej połowie (discount, strefa taniej ceny). W spadkowym te w górnej połowie (premium, strefa drogiej ceny). Luka w środku zakresu nie daje przewagi.

Czekanie. Oznaczasz lukę i nie gonisz ceny. Część luk nie zostanie wypełniona nigdy. To też informacja: ruch był na tyle silny, że rynek nie potrzebował korekty.

Potwierdzenie niżej. Gdy cena dociera do luki, schodzisz na M5 lub M1. Czekasz, aż strefa zostanie obroniona, na przykład przez zmianę struktury w twoim kierunku. Samo dotknięcie luki to za mało.

Stop za luką. Stop stoi za przeciwległą krawędzią luki, z buforem. Na samej krawędzi często zbiera go drugi test strefy.

Unieważnienie. Zamknięcie korpusu świecy po drugiej stronie luki kasuje scenariusz. Taka luka zmienia rolę i staje się materiałem na lukę odwróconą (Inversion FVG), graną w przeciwnym kierunku.

Nawet dobrze wybrana luka może zostać przebita, a każda transakcja oparta na niej może skończyć się stratą. Stop jest częścią planu, nie dodatkiem.

Jaki interwał do czego

Luka istnieje na każdym interwale, ale interwały pełnią różne role.

• D1 — kierunek i cele. Niewypełniona luka dzienna sama bywa celem ruchu.
• H4 i H1 — strefy, w których czekasz na cenę.
• M15 i M5 — formacja wejścia i potwierdzenie.

Ten podział chroni przed typowym błędem: graniem luki z M1 przeciwko luce z H4, która wisi tuż nad ceną.

Na kryptowalutach luki są wyjątkowo czytelne. Podręcznik podaje dwa powody. Likwidacje pozycji z dźwignią dają gwałtowne, jednostronne ruchy. Rynek działa całą dobę, więc na wykresie nie ma luk po zamknięciu sesji. Na mało płynnych parach luk jest więcej, ale częściej są ignorowane.

Najczęstsze błędy

• Granie każdej luki bez filtra kierunku i strefy premium/discount.
• Oznaczanie luk w konsolidacji.
• Wejście na samo dotknięcie strefy, bez potwierdzenia.
• Pomijanie świecy 3 przy ocenie siły.
• Ignorowanie zużycia strefy. Każdy kolejny test zjada część imbalansu. Luka testowana po raz trzeci nie jest już świeża.

Krótszą definicję FVG z przykładami z wykresu znajdziesz w artykule Fair Value Gap (FVG) na strefatradingu.pl.

W książce

Rozdziały 21 i 22 „Podręcznika Zero” zawierają rysunki byczej luki i trzech poziomów siły na wykresach BTC i ETH, pełną strategię w sześciu krokach z przykładami oraz odpowiedzi na najczęstsze pytania. Na końcu rozdziału 22 czeka ćwiczenie: oznaczyć siłę ostatnich 20 zagranych luk i porównać wyniki.

Sprawdź to na bieżących danych: na notowaniach ethereum i mapie likwidacji (kryptoliczby.pl).