Ile ryzykować na jedną transakcję? Zasada 1% i wielkość pozycji

Na jednej transakcji ryzykuj najwyżej 1% kapitału, a na początku 0,5%. „Ryzyko” to nie cała kwota w pozycji, tylko to, co stracisz, gdy cena dojdzie do stop lossa. Wielkość pozycji liczysz dopiero z tej kwoty i z odległości do stopa. Tak podchodzi do tematu książka „ABC Zero” z Biblioteki Zero.

W literaturze spotkasz szerszą ramę: 0,5–2% na transakcję. Książka świadomie wybiera dolną połowę tego zakresu. Powód jest prosty: niższy próg pozwala przetrwać długą serię strat, a taka seria prędzej czy później przyjdzie.

Dlaczego pytanie „ile kupić” jest ważniejsze niż „gdzie wejść”

Większość rozmów o tradingu dotyczy wejść. Konta najczęściej niszczy jednak coś innego: pozycja dobrana na oko. Przyzwoita strategia z za dużymi pozycjami potrafi wyzerować rachunek. Przeciętna strategia z żelazną kontrolą ryzyka potrafi przetrwać lata.

Dobór wielkości pozycji (po angielsku position sizing) odpowiada na jedno pytanie: jaki nominał mogę otworzyć, żeby w razie pomyłki stracić dokładnie tyle, ile z góry zaakceptowałem? Punktem wyjścia nie jest „ile mam wolnych środków”, tylko „ile jestem gotów oddać rynkowi, jeśli nie mam racji”.

Co mówią liczby: strata i odrabianie nie są symetryczne

Procenty działają przeciwko tobie. Im głębiej spadnie konto, tym więcej trzeba zarobić, żeby wrócić do punktu wyjścia. Książka pokazuje to w tabeli:

Obsunięcie kapitału	Zysk potrzebny do odrobienia
−10%	+11%
−30%	+43%
−50%	+100%
−70%	+233%

Druga tabela z rozdziału pokazuje, co z kontem robi dziesięć przegranych transakcji z rzędu. Przy 1% ryzyka konto traci około 9,6%. Przy 10% ryzyka traci około 65%, a do powrotu potrzeba już +187%.

Dziesięć strat z rzędu brzmi jak czarny scenariusz. Książka zwraca uwagę, że przy skuteczności 50% taka seria zdarza się częściej, niż podpowiada intuicja. Zasada małego procentu nie służy więc do maksymalizowania zysku. Służy temu, żebyś dotrwał do chwili, w której twoja metoda ma szansę zadziałać.

Cztery sposoby doboru pozycji

Rozdział 08 opisuje cztery podejścia:

• Stała kwota, na przykład 500 USD na każdą transakcję. Proste, ale nie reaguje ani na wzrost konta, ani na zmienność rynku.
• Procent kapitału, czyli model procentowego ryzyka. Kwota ryzyka rośnie i maleje razem z kontem.
• Pozycja od zmienności, gdzie odległość stopa wyznacza ATR (średni zasięg ruchu ceny). Na rozchwianym rynku pozycja sama maleje.
• Pozycja od relacji zysku do ryzyka, gdzie wejście musi spełnić minimalny próg, na przykład 2:1.

Serce rozdziału to model procentowy. Skaluje się sam, łatwo go policzyć i chroni przed tym, co zabija najwięcej kont: serią strat przy zbyt dużych pozycjach.

Jak policzyć wielkość pozycji w trzech krokach

Krok 1. Ustal kwotę ryzyka. Decydujesz, jaki procent konta oddajesz w najgorszym scenariuszu jednej transakcji. Przyjmijmy 1%.

Krok 2. Wyznacz stop loss, zanim policzysz pozycję. Stop wynika z analizy wykresu, a nie z tego, ile chcesz kupić. Kolejność jest stała: najpierw stop, potem wielkość pozycji.

Krok 3. Podstaw do wzoru. Wielkość pozycji to kwota ryzyka podzielona przez odległość między ceną wejścia a stop lossem.

Przykład z książki

Konto ma 20 000 USD, więc 1% to 200 USD. Wejście w long na BTC po 100 000 USD, stop loss 3% niżej, na 97 000 USD. Ryzyko na jednego bitcoina wynosi 3 000 USD. Pozycja to 200 podzielone przez 3 000, czyli około 0,067 BTC.

Jeśli stop się wykona, tracisz mniej więcej 200 USD. Dokładnie tyle, ile zaplanowałeś.

Zwróć uwagę, co się dzieje przy zmianie stopa. Ciaśniejszy stop oznacza większą pozycję, szerszy stop mniejszą. Kwota ryzyka w dolarach się nie zmienia. Zmienia się tylko nominał.

Gdzie postawić stop, od którego liczysz

Rozdział 07 opisuje trzy metody:

• Stop techniczny stoi tam, gdzie pomysł na transakcję traci sens, na przykład pod wsparciem albo pod ostatnim dołkiem. Książka radzi dodać mały bufor, bo rynek lubi nakłuwać oczywiste poziomy.
• Stop z ATR odlicza się od wejścia jako wielokrotność średniego zasięgu ruchu. Na niespokojnym rynku sam się poszerza.
• Stop procentowy to stała odległość, na przykład 2%. Nie wymaga decyzji, ale ignoruje wykres i zmienność. Książka traktuje go jako rozwiązanie na start, z którego się wyrasta.

Ważna uwaga z rozdziału: stop bliżej niż mniej więcej jeden ATR od wejścia wybija zwykły szum rynku, a nie zmiana scenariusza. Jeśli konto nie pozwala na szerszy stop przy sensownej pozycji, to znak, że instrument jest dla niego za duży.

Licz wyniki w R, nie w dolarach

Gdy kwota ryzyka jest stała, wygodną jednostką staje się R, czyli jedno zaplanowane ryzyko. Strata na stopie to −1R. Zysk trzy razy większy od ryzyka to +3R.

Taki zapis w dzienniku chroni przed złudzeniami. „+450 USD” brzmi dobrze, dopóki nie zobaczysz, że to +0,5R przy planie na 3R. Pozwala też porównać wyniki niezależnie od wielkości konta. A pojedynczy stop przestaje być dramatem, bo jest kosztem zaplanowanym przed wejściem.

Kiedy zasada 1% zawodzi

Model procentowy nie jest tarczą na wszystko. Książka wymienia sytuacje, w których realna strata przekracza plan:

• Luki i poślizgi. Przy gwałtownym ruchu albo na mało płynnym rynku stop może się wykonać dużo niżej.
• Pozycje ze sobą powiązane. Trzy pozycje po 1% na trzech kryptowalutach to często jedno ryzyko 3%, bo w krachu rynek spada razem.
• Stop tylko w głowie. Stop, który przesuwasz w myślach, wyłącza całą matematykę.
• Podnoszenie procentu po dobrej passie. Dwie duże pozycje potrafią oddać zysk z dwudziestu zdyscyplinowanych.
• Za małe konto. Jeśli 1% wymusza pozycję mniejszą niż minimum giełdy, ryzykujesz więcej, niż zakłada model.

Procent liczysz od aktualnej wartości konta. Po stratach pozycje maleją same, po zyskach rosną. Pomaga też limit dzienny, na przykład koniec handlu po trzech przegranych transakcjach.

Trading wiąże się z ryzykiem utraty kapitału. Mały procent nie sprawi, że będziesz mieć rację częściej. Sprawi, że pomyłka przestanie być groźna dla całego konta.

W książce

Rozdział 08 „ABC Zero” zawiera pełne tabele obsunięć i serii strat, wariant liczenia pozycji od ATR oraz wykres BTC ze stałą kwotą ryzyka przy różnych stopach. Rozdział 07 pokazuje ten sam układ z dwoma rodzajami stopa na wykresie, zasady przesuwania stopa i niewygodny wynik backtestów, według którego w strategiach powrotu do średniej klasyczny stop loss zwykle pogarszał wyniki.

Sprawdź to na bieżących danych: na kalkulatorze wielkości pozycji i kalkulatorze obsunięcia kapitału (kryptoliczby.pl).